Instytut Zachodni - Wydawnictwo

Istniejące od 1945 r. Wydawnictwo Instytutu Zachodniego stanowi integralną cześć placówki naukowo-badawczej. Publikuje rozprawy naukowe pracowników Instytutu i autorów z innych ośrodków naukowych, dotyczące historii i współczesności Niemiec, jak również szeroko pojętych stosunków polsko-niemieckich, widzianych na tle procesów integracyjnych Europy. Prawie 60 lat istnienia wydawnictwa zaowocowało ponad 400 pozycjami zwartymi i ponad 440 zeszytami czasopism, w tym 75 w językach niemieckim, angielskim i francuskim: ,,Polish Western Affairs" (1960-1994), ,,La Pologne et les Affaires Occidentales" (1965-1990) oraz ,,Polnische Weststudien" (1982-1989). Do dziś nieprzerwanie wydawany jest kwartalnik ,,Przegląd Zachodni". W latach czterdziestych i pięćdziesiątych produkcja wydawnicza koncentrowała się na trzech kręgach problemowych, obejmujących zagadnienia Ziem Zachodnich, problematykę Niemiec, stosunków polsko-niemieckich oraz dzieje okupacji hitlerowskiej w Polsce. Szczególnie bujnie rozwijały się wtedy serie: Documenta Occupationis, Badania nad okupacją niemiecką w Polsce, Dzieje polskiej granicy zachodniej, Prace geograficzno-ekonomiczne, Materiały do dziejów nowożytnych Ziem Zachodnich, Biblioteka tekstów historycznych, Studia nad zagadnieniami gospodarczymi i społecznymi Ziem Zachodnich, Ziemie Zachodnie - studia i materiały, Biblioteka czeska i Biblioteka Ziemi Lubuskiej. Monografie zespołowe wydane w tych latach to: cykl Ziemie Staropolski, Monografia Odry i Monografia Niemiec Współczesnych. Wskutek przeobrażeń politycznych w świecie po 1989 r. znacznemu rozszerzeniu uległy zainteresowania wydawnicze. Ich wyrazem są zainicjowane nowe serie: Studia europejskie (od 1990 r.) oraz Zeszyty Instytutu Zachodniego (od 1998 r.), wydawane obok nadal kontynuowanych: Prace Instytutu Zachodniego, Studia niemcoznawcze Instytutu Zachodniego, Biblioteka ,,Przeglądu Zachodniego". W miarę upływu czasu i wydarzeń tak ujęty schemat tematyczno-problemowy ulegał pewnym modyfikacjom, pozostał wszakże nadal osnową inicjatyw wydawniczych Instytutu. Podjęte na nowo badania pogranicza polsko-niemieckiego zaowocowały wznowieniem serii Ziemie Zachodnie i Północne. W tych ramach mieszczą się również publikacje na temat niemieckiego dziedzictwa kulturowego na Ziemiach Zachodnich i Północnych.

Efektem wieloletnich badań są dwie obszerne prace o charakterze encyklopedycznym: leksykon Niemcy współczesne i Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej (1939-1945).. Od kilku lat coraz szerzej podejmowana jest problematyka przeszłości i teraźniejszości krajów Europy Środkowej i Wschodniej. Najnowsze publikacje oscylują wokół takich tematów, jak: określenie miejsca zjednoczonych Niemiec na arenie międzynarodowej, integracja europejska i transformacja państw Europy Środkowej, Południowej i Wschodniej, rola i znaczenie Unii Europejskiej (jej polityka regionalna, członkostwo poszczególnych państw), kształtowanie europejskiego systemu bezpieczeństwa, globalne problemy świata znaczenie elit w jednoczących się Niemczech, najnowsza historia stosunków polsko-niemieckich. O osiągnięciach ostatnich lat świadczą m. in. Nagroda KLIO dla książki Zbigniewa Mazura zdobyta na Targach Książki Historycznej w 1997 r., nagroda "Polityki" w dziedzinie prac naukowych w 1999 r. dla Stanisława Żerki czy - przyznana Annie Wolff-Powęskiej pod koniec 2000 r. nagroda Polskiej Akademii Nauk. Wydawnictwo Instytutu Zachodniego stworzyło całą bibliotekę opracowań dotyczącą problematyki Ziem Zachodnich, Niemiec i stosunków polsko-niemieckich, w tym wiele dzieł o charakterze pionierskim i o podstawowym znaczeniu dla nauki polskiej. Publikacje adresowane są przede wszystkim do środowisk akademickich: naukowców i studentów oraz dziennikarzy. Spora cześć nakładów trafia za granicę, dzięki kontaktom, jakie Instytut utrzymuje z wieloma liczącymi się ośrodkami naukowymi w Europie oraz Ameryce Północnej. O wydanych książkach i ofercie wydawniczej informują wychodzące sukcesywnie katalogi, a na bieżąco o każdej pozycji - ulotki. Wszystkie wydawnictwa, zarówno najnowsze, jak i archiwalne, można nabyć bezpośrednio w Instytucie, sprzedaż prowadzą również księgarnie naukowe, szczególnie w miastach akademickich. Informacje o publikacjach znajdują się na stronie internetowej Instytutu.

Dokonany wybór był próbą przypomnienia i przybliżenia poglądów, klimatu i charakteru dyskusji, jakie toczyły się w przeszłości na tematy, znajdujące się również aktualnie w centrum uwagi badawczej pracowników Instytutu: Ziemie Zachodnie i Północne, Niemcy współczesne i stosunki polsko-niemieckie, relacje międzynarodowe i integracja europejska. Zagadnienia te traktowane interdyscyplinarnie, zarówno w wymiarze historycznym, jak i w całej złożoności współcześnie dokonujących się przeobrażeń wraz z próbą weryfikacji wielu dotychczasowych poglądów, będą również wyznaczać zakres tematyczny przyszłych numerów czasopisma. Poszczególne zeszyty posiadają stałą strukturę wewnętrzną z podstawowymi działami: artykuły, materiały, przeglądy i komentarze, polemiki i dyskusje, oceny i omówienia, z kroniki naukowej. Czasami jest ona wzbogacona materiałem o szczególnym znaczeniu, relacją z nadzwyczajnego wydarzenia, np.: ciekawej dyskusji czy konferencji, a także raportami z aktualnie prowadzonych badań czy wywiadem z interesującą osobą. Czasopismo ukazuje się w nakładzie 600 egzemplarzy, dociera do wielu instytucji naukowych, politycznych i społecznych, bibliotek, archiwów i indywidualnych czytelników w kraju i w ponad 25 państwach świata.W niektórych latach ukazywały się równocześnie publikacje w ramach serii Biblioteka Przeglądu Zachodniego. W tym cyklu na 60-lecie Instytutu przygotowano opracowania sygnowane Z dziejów Instytutu Zachodniego, zawierające: wybory dokumentów, monografie naukowe, relacje, wspomnienia związane z rozwojem myśli zachodniej, z dziejami Instytutu Zachodniego lub prowadzonymi w nim badaniami. Serię zainaugurowała wydana w 2002 r. monografia Zbigniewa Mazura pt. Antenaci. O politycznym rodowodzie Instytutu Zachodniego i wspomnienia Haliny Kiryłowej Sosnowskiej Gościńce i rozstajne drogi.

"WeltTrends" Od dziesięciu lat Instytut Zachodni jest współwydawcą wraz z Uniwersytetem w Poczdamie polsko-niemieckiego kwartalnika z zakresu politologicznych studiów porównawczych "WeltTrends. Zeitschrift fűr internationale Politik und vergleichende Studien". Dotychczas ukazało się 40 tematycznych numerów pisma, w nakładzie tysiąca egzemplarzy każdy. Pismo wydawane jest w języku niemieckim (spis treści w języku polskim i angielskim, abstrakty w języku angielskim). Redakcję pisma stanowi dziesięciu redaktorów, w tym dwóch pracowników IZ: Andrzej Sakson oraz Bogdan Koszel. Pracę redakcji wspiera także pięciu współpracowników z Polski i Niemiec oraz międzynarodowa Rada Naukowa i stowarzyszenie wspierające pismo. Pierwszym redaktorem naczelnym był Jochen Franzke. Obecnie funkcję tę pełni Raimund Kramer. Obok młodych naukowców publikują w nim najwybitniejsi badacze z Europy i świata. Pismo posiada własną stronę internetową, zawierającą m.in. nowości na temat aktualnej działalności redakcji, jej przedsięwzię, planów indeks zawartości wszystkich numerów: www.welttrends.de . Zawartość treści prezentowana jest na łamach: "International Political Science Abstracts" , Ulrich`s International Periodical Directory", "Literaturdienst Internationale Beziehungen und Laendeskunde" i "World Affairs Online". Każdy numer pisma składa się głównego bloku artykułów, cyklu polemik oraz działu zawierającego artykuły dotyczące innych zagadnień. Integralnym elementem pisma jest dział recenzji i sprawozdań z konferencji naukowych. Średnia objętość poszczególnych numerów wynosi 200-240 stron. Zagadnienia poruszane na łamach pisma dotyczą najistotniejszych problemów europejskich i światowych, w tym m.in.: geopolityki, migracji, rozszerzenia NATO i Unii Europejskiej na Wschód, fundamentalizmu religijnego, totalitaryzmu, terroryzmu, nowego regionalizmu, wojen w XXI wieku, rozbrojenia, polityki bezpieczeństwa, procesu transformacji w Polsce i w Europie Środkowo-Wschodniej, polityki rozwojowej w czasach globalizacji, konfliktu na Bałkanach, polityki zagranicznej wybranych państw, decentralizacji, państw bałtyckich, upadku imperiów, ONZ, nowego porządku w Europie, teorii chaosu, pamięci i tradycji historycznej, Pacyfiku, organizacji pozarządowych, prawa międzynarodowego, technokracji, walki kultur czy polityzacji etniczności.