Biblioteka Instytutu Zachodniego

Wraz z utworzeniem Instytutu Zachodniego w 1945 r. powstała biblioteka. Podstawowy kierunek i zakres gromadzenia księgozbioru wyznaczony został przez problematykę badawczą Instytutu. Początkowo gromadzono zbiory dotyczące historii Niemiec (zwłaszcza od 1870 r.), stosunków polsko-niemieckich oraz niemiecko-słowiańskich na przestrzeni wieków, aż po II wojnę światową. W pierwszym dziesięcioleciu powojennym, ze względu na szczególną aktualność problematyki dotyczącej przesunięcia granicy Polski na zachód, zebrano pokaźny zbiór z zakresu historii i kultury materialnej Ziem Zachodnich, w tym Śląska, Wielkopolski, Ziemi Lubuskiej, Pomorza, Warmii i Mazur. Na przełomie lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych nastąpiło wzbogacenie profilu księgozbioru o prace dotyczące integracji europejskiej, współczesnych stosunków międzynarodowych, w tym relacji Wschód-Zachód, zagadnień doktryn politycznych. Przybywało publikacji nie tylko w języku polskim, ale przede wszystkim obcojęzycznych. W latach siedemdziesiątych zbiory biblioteki wzrosły do 70 tys. tomów. Powiększyła się liczba sprowadzanych czasopism naukowych i tytułów prasowych. Wiele publikacji uzyskiwano drogą wymiany naukowej. Prężnie rozwijało się archiwum prasowe oraz Dział Dokumentacji. Obecnie biblioteka Instytutu Zachodniego gromadzi wszystkie dostępne jej publikacje, dotyczące najnowszej historii Niemiec, stosunków polsko-niemieckich, zjednoczenia Niemiec, przemian w Europie Środkowo-Wschodniej, integracji europejskiej i transatlantyckiej, spraw polskich na tle sytuacji międzynarodowej. Gromadzone zbiory dotyczą zarówno politycznych, jak i prawnych, ekonomicznych oraz kulturalnych aspektów tych zagadnień. Biblioteka Instytutu jest jedną z nielicznych w kraju, której udało się zebrać w okresie jej istnienia tak bogatą literaturę dotyczącą problematyki niemieckiej i międzynarodowej. Na szczególną uwagę zasługuje zbiór na temat Europejskich Wspólnot Gospodarczych (w posiadaniu biblioteki znajduje się m.in. Dziennik Urzędowy). Wszystkie te dokumenty i materiały są dostępne w niemieckiej wersji językowej. Równie ważne miejsce zajmuje zestaw wydawnictw o charakterze informacyjnym, typu: encyklopedie ogólne i specjalne, słowniki encyklopedyczne oraz informatory. Niektóre zbiory trudno przecenić, stanowią one unikat w skali Poznania, a nawet kraju. Należą do nich, m.in.: Monumenta Historiae Warmiensis (Mainz 1860-); Monumenta Germaniae Historica (Berolini 1877-); Gesamtverzeichnis des deutschsprachigen Schrifttums 1911-1965 (München 1976-1981, Bd. 1-150); Keesing's Contemporary Archives. Weekly Diary of World-Events

Równie ważne miejsce zajmuje zestaw wydawnictw o charakterze informacyjnym, typu: encyklopedie ogólne i specjalne, słowniki encyklopedyczne oraz informatory. Niektóre zbiory trudno przecenić, stanowią one unikat w skali Poznania, a nawet kraju. Należą do nich, m.in.: Monumenta Historiae Warmiensis (Mainz 1860-); Monumenta Germaniae Historica (Berolini 1877-); Gesamtverzeichnis des deutschsprachigen Schrifttums 1911-1965 (München 1976-1981, Bd. 1-150); Keesing's Contemporary Archives. Weekly Diary of World-Events (Bristol 1931-); Archiv der Gegenwart (Bonn 1939-); Verhandlungen des Deutschen Bundestages. Drucksachen und Sitzungen (Bonn,I Wahlperiode 1949-); "Bundesgesetzblatt" (Bonn 1949-); Verträge der Bundesrepublik Deutschland, Serie A (Bonn 1955-). "Amtsblatt der Europäischen Gemeinschaften". Serie C und L (Luxemburg 1968-). Warte odnotowania są zbiory specjalne. W ich skład wchodzą między innymi pamiętniki pochodzące z trzech konkursów ogłoszonych przez Instytut Zachodni, a skierowanych do różnych grup mieszkańców Ziem Zachodnich i Północnych: w 1957 r. do osadników, w 1966 r. do mieszkańców, w 1970 r. do młodzieży. Zbiór ten liczy 1077 pozycji. Innym ciekawym zespołem w posiadaniu biblioteki jest archiwum fotograficzne Ziem Zachodnich i Północnych. Zawiera on pozytywy i negatywy zdjęć - około 5500 sztuk wykonanych w końcu lat czterdziestych. Obecnie stanowią one żywą dokumentację powojennej rzeczywistości tzw. Ziem Odzyskanych. Biblioteka może również poszczycić się bogactwem czasopism niemieckich, w tym, pełnym kompletem "Der Spiegel" (Hannover 1950-) oraz "Die Zeit" (Hamburg Jg. 1-1946). W posiadaniu biblioteki Instytutu Zachodniego znajduje się aktualnie (stan na dzień 31.12.2002 r.) przeszło stutysięczny księgozbiór, na który składają się: 71.626 woluminów książek 24.914 woluminów czasopism 5 800 oprawionych tomów prasy 1418 jednostek inwentarzowych zbiorów specjalnych. Zarówno wydawnictwa książkowe, jak i czasopisma były w znacznej większości opublikowane po wojnie, w 60% są to prace obcojęzyczne, głównie z niemieckiego obszaru językowego, ale też angielskie, francuskie oraz w językach słowiańskich

Tak bogate zbiory specjalistyczne z zakresu niemcoznawstwa i problematyki integracji europejskiej, unikatowe zespoły archiwalne jak również dokumentacja prasowa gromadzona niemal od czasu powstania Instytutu Zachodniego powodują stały wzrost liczby czytelników w bibliotece, o czym świadczą rejestrowane w czytelni odwiedziny (1459 w roku 2002), jak również wypożyczenia miejscowe (8855 w roku 2002) i międzybiblioteczne (217) w kraju i zagranicą. Jest to biblioteka publicznie dostępna - z jej zasobów korzystają studenci, pracownicy naukowi, stażyści, dziennikarze, uczniowie jak i przedstawiciele różnych innych środowisk. Oprócz działalności udostępniania zbiorów, prowadzimy również szeroko rozbudowaną informację naukową - w perspektywie włączenia Polski do struktur europejskich systematycznie rośnie zapotrzebowanie na materiały źródłowe znajdujące się w naszych zbiorach. Udzielamy informacji pisemnych, telefonicznych, faxem i e-mail'em. Prowadzimy również wymianę międzybiblioteczną z 160 instytucjami naukowymi i bibliotekami z 23 krajów, w tym z 59 instytucjami z Polski. W roku 2002 otrzymaliśmy 397 książek i czasopism z krajowej wymiany i darów oraz 433 książki i czasopisma z zagranicznej wymiany i darów. Od trzech lat wdrażamy system komputerowy HORIZON, w którym katalogujemy druki zwarte i czasopisma. Posiadamy dostęp do Internetu. Na życzenie czytelników wykonujemy również ograniczoną ilość kopii z naszych zbiorów.